Saturday, September 26, 2015

Otvaranje izložbe "Salaši - između idealizovanog i stvarnog"

Otvaranje izložbe "Salaši - između idealizovanog i stvarnog"
Otvaranje izložbe "Salaši - između idealizovanog i stvarnog"
Gradski muzej, Bečej

od 30. septembra do 20. novembra 2015.

... život u okrilju prirode;solidarnost u zajedničkim poslovima; odgovornost za pojedinačna zaduženja; zadovoljstvo u toplini kućnog ognjišta; gostoprimstvo; zimska okupljanja; tople zidane peći; miris domaćeg hleba; štrudle, šunke i kobasice; čardaci puni kukuruza; fijakeri; konji; đeram; beli bagremovi; zvuci tamburica…

Autori izložbe: Vesna Nedeljković Angelovska, Feđa Kiselički

Stručni saradnici: Vesna Tomić, Dušan Ivetić

"Porodična gazdinstva poznata pod imenom salaši, još uvek mogu da se nađu u plodnoj ravnici Vojvodine. Poljoprivredna proizvodnja od koje su ljudi na salašima živeli bila je u tesnoj vezi sa njihovim mestom stanovanja. To znači da su se kuće, zajedno sa svim ekonomskim objektima nalazile na samom imanju koje je činilo obradivo zemljište, voćnjaci i livade. Pored povezanosti stanovanja i privređivanja, važna karakteristika salaškog diskursa je izolovanost salaša, odnosno njihova fizička udaljenost od naselja – sela i gradova. U prvoj polovini 20. veka salaši su bili brojni, ali se njihov broj usled društvenih i ekonomskih promena, od njegove sredine smanjivao, da bi se posle komasacije koju je država sprovela sedamdesetih godina, njihov broj naglo smanjio. U 21. veku došlo je do jedne sasvim nove slike u ataru: na jednoj strani usamljeni, zapušteni i osiromašeni salaši, a na drugoj – savremene farme i ugostiteljski objekti. Sa nestajanjem salaša nestaje i salašarski način života, koji i ako je u stvarnosti uvek bio ispunjen napornim radom sa neizvesnim rezultatom, u predstavama stanovnika ove regije postoji kao ideja o idili i izobilju. Ova izložba prikazuje salaše kroz njihov istorijat i sadržaj, dok istovremeno osvetljava idealizovanu sliku koju o njima imamo u današnje vreme. 

Predstava po kojoj u atarima u Vojvodini žive ljudi zadovoljni prinosima koje im daje ravnica, u kućama u čijim odžacima i na čijim tavanima se suše šunka, slanina i kobasice, gde uz tople peći dremaju starci i spavaju deca, gde mirišu štrudle i vruć hleb, a u pejzažu đeram stremi ka oblacima, dok se kolima ili saonicama u koje su upregnuti konji kreće u grad u bioskop, ili u atar kod komšija, jeste idealizovana slika nekadašnjeg života. U tom narativu, domaćini dočekuju goste sa ukusnim jelima, a gostinska soba je opremljena ručno tkanom, vezenom, uštirkanom posteljinom. Predstava o salašarskom životu nosi u sebi priču o izobilju, o slobodi u pitomom pejzažu sa širokim nebom i plodnim njivama.

Fotografije salaša nose u sebi uspomene na nekadašnje trajanje i beleže njihovo nestajanje. Iznikli iz pejzaža, stopljeni sa pejzažom, salaši šire skrivine mirise vlažne zemlje, pokošenog sena, stajnjaka i zrelih jabuka, prašinjavih letnjih puteva, procvetalog proleća; ili zvuke pucketave vatre u zidanim pećima, dok zima štipa obraze, a sneg pokriva njive i polja – dok psi čuvari budno njuše vetar i ptice se skrivaju pod strehom....Ali, zidane peći više nisu tople, niko neće doći da se divi brižljivoj i urednoj domaćici, punom ambaru, cvetnoj leji pored kuće, ni konjima vranim." - Vesna Nedeljković Angelovska

0 komentara:

Post a Comment

E-mail newsletter

Budite među prvima koji će saznati najnovije informacije
Unesite vaš Email:

* Pogledajte kako izgleda primer maila